Beleid

Voor de start van de behandeling is het van belang het doel vast te stellen.
Volledig herstel zal het primaire doel van de behandeling zijn in veel gevallen, maar in een aantal gevallen kan ook (aanzienlijke) symptoomreductie (>50%) doel van de behandeling zijn.
Behandeling van een depressie vindt plaats volgens een stepped care benadering.
De ernst van de depressie bepaalt met welke stap de behandeling begint. Start met de lichtste en minst belastende behandeling. Ga afhankelijk van de reactie daarop (evalueer regelmatig) naar de volgende stap.
Evaluatie van de behandeling kan het beste gestandaardiseerd plaatsvinden.
Bij bewoners zonder ernstige cognitieve (MMSE>14) of communicatieve beperkingen kan de GDS (Geriatric Depression Scale, 15 item versie) gebruikt worden.
Bij bewoners met ernstige cognitieve (MMSE<15) of communicatieve beperkingen kan de Cornell Scale for Depression in Dementia (CSDD) gebruikt worden.

Depressieve symptomen

Hiervoor is geen gerichte behandeling nodig. Geef voorlichting en zo nodig vormen van algemene ondersteunende maatregelen.

Algemene ondersteunende maatregelen:

  • ondersteunende gesprekken
  • zorg voor voldoende dagstructuur
  • zorg voor plezierige activiteiten (p.m.: activiteitenbegeleiding)
  • bewegingsactiviteiten
  • cursus ‘in de put, uit de put’ (GGZ)

Minor depression (2-4 DSM – IV symptomen)

De eerste stap van de behandeling is hier gelijk aan die van depressieve symptomen. Als na 3 maanden dit onvoldoende verbetering geeft, kan desgewenst (afhankelijk van lijdensdruk) voor een psychotherapeutische behandeling of voor een medicamenteuze behandeling (medicamenteuze behandeling minor depression) gekozen worden.
NB: effect van medicamenteuze behandeling bij minor depression is zeer beperkt!

Psychotherapeutische behandeling:

  • cognitieve gedragstherapie
  • interpersoonlijke psychotherapie
  • life review

Depressieve stoornis (5 of meer DSM – IV symptomen)

Voorlichting, ondersteunende gesprekken, voldoende dagstructuur en activiteiten blijven onderdeel van de behandeling. Daarnaast is gerichte behandeling noodzakelijk: een psychotherapeutische behandeling of een medicamenteuze behandeling.
De keuze voor een psychotherapeutische behandeling of voor een medicamenteuze behandeling is afhankelijk van:

  • de ernst van de klachten
  • de voorkeur/mogelijkheden van de patiënt
  • de beschikbaarheid van de behandeling

Uiteraard kunnen ook beide vormen van therapie gecombineerd worden, zeker als sprake is van partieel herstel bij gebruik van een van beide vormen.

Psychotherapeutische behandeling:

  • cognitieve gedragstherapie
  • interpersoonlijke psychotherapie
  • life review

NB: Bij een ernstig depressieve stoornis is overleg met een (ouderen)psychiater gewenst en is een medicamenteuze behandeling de behandeling van eerste keus.

Depressie bij dementie

Voorlichting, ondersteunende gesprekken, voldoende dagstructuur en activiteiten blijven onderdeel van de behandeling. Daarnaast is gerichte behandeling noodzakelijk. Een psychotherapeutische behandeling zal waarschijnlijk niet mogelijk zijn m.u.v. eventueel life review. Veelal zal de keuze dan vallen op een medicamenteuze behandeling.
Uiteraard kunnen ook beide vormen van therapie gecombineerd worden: zeker als sprake is van partieel herstel bij gebruik van een van beide vormen.
NB: Bij een ernstige depressie bij dementie is overleg met een (ouderen)psychiater gewenst en is een medicamenteuze behandeling de behandeling van eerste keus.

Psychotherapeutische behandeling:

  • cognitieve gedragstherapie
  • interpersoonlijke psychotherapie
  • life review

Controles / evaluatie

Evaluatie van het effect van ondersteuning/behandeling is wenselijk. Hiervoor kunnen gestandaardiseerde instrumenten gebruikt worden (GDS-15 item versie, Cornell Scale).
Bij medicamenteuze behandeling is controle op bestaan van (relatieve) contra-indicaties, bijwerkingen en, bij een aantal middelen, een spiegelbepaling noodzakelijk.

Verwijzing

Bij differentiaaldiagnostische problemen, bij een ernstige depressieve stoornis en bij onvoldoende effect van een niet medicamenteuze psychotherapeutische behandeling en/of een medicamenteuze behandeling, is consultatie van een (ouderen) psychiater noodzakelijk.