Definitie

Elk onvrijwillig verlies van urine.

Stressincontinentie (ook wel inspanningsincontinentie)

Bij stressincontinentie schiet het afsluitmechanisme van de blaas tekort en treedt urineverlies op wanneer de intra-abdominale druk verhoogt, zoals bij hoesten, persen en lachen. Hierdoor overschrijdt de druk in de blaas de druk in de urethra zonder samentrekking van de m. detrusor. Een belangrijke oorzaak van stressincontinentie bij vrouwen is een verzwakking van de bekkenbodemspieren en –ligamenten, in de hand gewerkt door zwangerschap en vaginale bevalling, pelviene chirurgie (zoals hysterectomie), leeftijdgebonden veranderingen (atrofische urethritis) of een combinatie van deze factoren. Hierdoor verstrijkt de urethrovesicale overgang en worden blaashals en urethra hypermobiel. Bij de man komt stressincontinentie voornamelijk voor ten gevolge van beschadiging van de sfincter of de blaashals na radicale prostatectomie.

Urge-incontinentie (ook wel aandrangincontinentie)

Bij urge-incontinentie ervaart de patiënt een plotselinge en niet te onderdrukken mictiedrang, onmiddellijk gevolgd door het verlies van een matige tot grote hoeveelheid urine wanneer de patiënt niet in staat is om tijdig het toilet te bereiken. Daarnaast kent men ook nycturie en nachtelijke incontinentie. Het wordt vaak in de hand gewerkt door het gebruik van diuretica.
Blaasinstabiliteit is een frequente oorzaak van urge-incontinentie. Hierbij trekt de m. detrusor intermitterend samen, zonder duidelijke reden. Blaasinstabiliteit kan idiopatisch optreden. Ook medicatie (diuretica), letsels in de frontale cortex (centrale inhibitie van de mictiereflex) ten gevolge van een dementieel beeld of een cerebrovasculair accident en outflowobstructie kunnen leiden tot blaasinstabiliteit. Niet zelden wordt een combinatie gezien van urge- en stressincontinentie of van urge-incontinentie en urineretentie.’

Overloopincontinentie

Overloopincontinentie is het gevolg van een obstructie van de urethra en wordt vooral gezien bij de man. De belangrijkste oorzaken zijn benigne prostaathypertrofie, een prostaatcarcinoom of een urethrastrictuur. Overloopincontinentie komt veel minder voor bij vrouwen, en indien aanwezig, vaak na voorafgaande incontinentiechirurgie of ten gevolge van een cystocèle. Ook fecale impactie kan aanleiding geven tot overloopincontinentie. Obstructie leidt tot chronische uitzetting van de blaas waardoor deze niet meer adequaat kan samentrekken en derhalve onvolledig wordt geledigd. Uiteindelijk wordt de druk in de blaas zo groot dat de patiënt telkens kleine hoeveelheden urine verliest: de blaas loopt als het ware over.

Functionele incontinentie

Functionele incontinentie ontstaat door een acuut of chronisch verlies of vermindering van zelfstandigheid en/of snelheid in de toiletgang. Deze incontinentie kan acuut en voorbijgaand zijn, maar is helaas ook vaak blijvend, wanneer het functieverlies niet reversibel is gebleken.