Diagnostiek / Meetinstrumenten

Beoordeling van pijn is belangrijk om:

  • een diagnose te stellen
  • het effect te achterhalen, dat de pijn in lichamelijk, emotioneel, functioneel en sociaal opzicht heeft op de patiënt
  • te kunnen beslissen over de keuze van therapie
  • het effect van de gekozen therapie te kunnen evalueren

Intensiteit van pijn vaststellen:

Voor pijnintensiteitsschalen dienen grote, heldere letters/cijfers te worden gebruikt, eerder zwart/wit dan grijstinten. Presenteer de schalen bij een goede belichting.
Voor kwetsbare ouderen met ernstige cognitieve/communicatieve beperkingen met een MMSE-score van minder dan 18 hebben pijnintensiteitsschalen beperkte waarde.

Locatie van pijn vaststellen

Laat patiënt zelf plaats aanwijzen op eigen lichaam, of maak gebruik van een anatomische tekening.

Meetinstrumenten voor de observatie van pijngedrag

Bij kwetsbare ouderen met cognitieve/communicatieve beperkingen moet vooral gekeken worden naar pijngedrag. Meetinstrumenten voor pijngedrag kunnen door verschillende beoordelaars met evenveel betrouwbaarheid worden gebruikt, maar voor de intensiteit van pijn zijn ze (nog) geen goede maatstaf.

Toelichting pijnmeetinstrumenten waarvan Nederlandse versies bestaan

De Pain Assessment Check List for Seniors with Severe Dementia (PACSLAC) bevat in totaal 60 items, die zowel de subtiele als de gebruikelijke pijngedragingen betreffen. Er is inmiddels ook een uit 24 items bestaande Nederlandstalige PACSLAC (de PACSLAC-D) beschikbaar.
De PAINAD is een eenvoudige uit 5 items bestaande observationele schaal, ontwikkeld voor mensen met gevorderde dementie. De PAINAD beschrijft een beperkt aantal non-verbale pijngedragingen en is kort en gemakkelijk te gebruiken.

Meetinstrumenten  voor een multidimensionele beoordeling van pijn

Bij alle kwetsbare ouderen met pijn dient, voor zover het cognitief/communicatief functioneren van de kwetsbare oudere met pijn dit toelaat, een klinische beoordeling van de multidimensionale aspecten van pijn plaats te vinden:

  • de zintuiglijke dimensie betreft ernst en aard van de pijn
  • de affectieve/evaluatieve dimensie betreft de emotionele component van pijn en de wijze waarop pijn wordt waargenomen (bijvoorbeeld als gevaarlijk, uitputtend, beangstigend);
  • de invloed van pijn op het dagelijks functioneren (fysiek, functioneren en psychosociale effecten);
  • de invloed van leef- en (i)ADL-omstandigheden, juiste inzet van hulpmiddelen en over- of onderprikkeling.